दभार ग्रहण गरेको छोटो समयमै प्रधानमन्त्री बालेन शाह ले नेपालको कूटनीतिक अभ्यासमा नयाँ संकेत दिएका छन्। पद सम्हालेको करिब १० दिनमै उनले नेपालस्थित विभिन्न देशका राजदूतहरूलाई एकैपटक सामूहिक रूपमा भेट्ने कार्यक्रम आयोजना गरेका छन्, जसलाई कूटनीतिक शैलीमा परिवर्तनको सुरुवातका रूपमा हेरिएको छ।

यसअघि नेपालमा नयाँ प्रधानमन्त्री नियुक्त भएपछि विदेशी राजदूतहरूले पालैपालो छुट्टाछुट्टै भेट गर्ने परम्परा रहँदै आएको थियो। यस्तो भेटघाटमा प्रत्येक देशसँग अलग-अलग रूपमा औपचारिक संवाद हुने गर्थ्यो, जसले समय व्यवस्थापनदेखि प्राथमिकता निर्धारणसम्ममा चुनौती सिर्जना गर्ने गरेको विश्लेषकहरू बताउँछन्। तर यसपटक प्रधानमन्त्री बालेनले सबै राजदूतहरूलाई एउटै मञ्चमा राखेर सामूहिक संवाद गर्ने निर्णय लिँदै परम्परागत अभ्यास तोडेका छन्।

विज्ञापन

यो कदमलाई कूटनीतिक पारदर्शिता, समयको प्रभावकारी उपयोग र साझा चासोका विषयमा खुला छलफल गर्ने प्रयासका रूपमा व्याख्या गरिएको छ। विज्ञहरूका अनुसार, यस्तो सामूहिक भेटले नेपालले आफ्नो परराष्ट्र नीति स्पष्ट रूपमा एकैपटक सबै मित्र राष्ट्रहरूसमक्ष राख्न सक्ने अवसर दिन्छ भने राजदूतहरूबीच पनि समन्वय र पारस्परिक समझदारी बढाउन मद्दत पुग्ने अपेक्षा गरिएको छ।

उक्त कार्यक्रममा परराष्ट्रमन्त्री शिशिर खनाल समेत सहभागी रहनेछन्। परराष्ट्र मन्त्रालयका अधिकारीहरूका अनुसार, बैठकमा नेपालको वर्तमान राजनीतिक अवस्था, विकास प्राथमिकता, वैदेशिक लगानी, व्यापार सहकार्य, पर्यटन प्रवर्द्धन, र क्षेत्रीय तथा अन्तर्राष्ट्रिय मुद्दाहरूमा छलफल हुने एजेन्डा तय गरिएको छ।

विशेष गरी, नेपालको आर्थिक पुनरुत्थान, पूर्वाधार विकास, सूचना प्रविधि क्षेत्रमा सहकार्य, र जलवायु परिवर्तनजस्ता साझा चुनौतीहरूमा अन्तर्राष्ट्रिय साझेदारी कसरी सुदृढ गर्ने भन्ने विषयमा ध्यान केन्द्रित गरिने बताइएको छ। साथै, नेपालले ‘सन्तुलित कूटनीति’ (balanced diplomacy) को नीति अंगिकार गर्दै सबै देशसँग समान दूरी र समान सम्मानको आधारमा सम्बन्ध विस्तार गर्ने सन्देश पनि दिने तयारी गरिएको छ।

राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार, प्रधानमन्त्री बालेनको यो शैली ‘परिणाममुखी र व्यवस्थापन केन्द्रित नेतृत्व’ को संकेत हो। उनी काठमाडौं महानगरपालिकाको नेतृत्व गर्दा पनि परम्परागत कार्यशैलीभन्दा फरक, छिटो निर्णय र प्रत्यक्ष कार्यान्वयनमा जोड दिने शैलीका लागि परिचित थिए। सोही अभ्यासलाई अब संघीय सरकारको नेतृत्वमा पनि लागू गर्ने संकेतका रूपमा यस कदमलाई हेरिएको छ।

यद्यपि, केही कूटनीतिक वृत्तमा भने यस्तो सामूहिक भेटले द्विपक्षीय संवेदनशील मुद्दाहरूमा गहिरो छलफल गर्ने अवसर सीमित हुन सक्ने टिप्पणी पनि गरिएको छ। कूटनीतिमा व्यक्तिगत सम्बन्ध र गोप्य संवादको महत्व रहने भएकाले सामूहिक र व्यक्तिगत दुवै प्रकारका भेटघाटलाई सन्तुलित रूपमा अगाडि बढाउनुपर्ने सुझाव दिइएको छ।

समग्रमा, प्रधानमन्त्री बालेन शाहको यो पहललाई नेपालको कूटनीतिक अभ्यासमा नयाँ सोच, पारदर्शिता र समन्वयको सुरुवातका रूपमा हेरिएको छ। आगामी दिनमा यस्तो शैलीले कस्तो परिणाम दिन्छ भन्ने विषयमा भने सबैको चासो केन्द्रित भएको छ।